Difference between revisions of "Püthagoras"

No change in size ,  23:49, 2010 mäzul 9id
p
bot votükon: ga:Píotágarás; cosmetic changes
p (bot läükon: tt:Пифагор)
p (bot votükon: ga:Píotágarás; cosmetic changes)
[[MagodRagiv:Kapitolinischer Pythagoras adjusted.jpg|200px|thumb|right|Kapamagot hiela Püthagoras se Samos (se els [[Musei Capitolini]] in [[Roma]], in [[Litaliyän]].)]]
Hiel '''Püthagoras se Samos''' (''Grikänapüko:'' '''Πυθαγόρας'''; pämotöl vü 580 e 572 b.K. - ädeadöl vü 500 e 490 b.K.) äbinom [[matematan]] ä [[filosopan]] vöna-[[Grikän]]ik, <ref>Ma hiel [[Diogenes Laertius]], „El Püthagoras äbinom balidan, kel ädatuvon vödi: ''[[filosop]]'' ed änemon oki filosopani“ (Φιλοσοφίαν δὲ πρῶτος ὠνόμασε Πυθαγόρας καὶ ἑαυτὸν φιλόσοφον: ''Lifüps filosopanas'' [[http://classicpersuasion.org/pw/diogenes/dlintro.htm 1.12] ([http://www.mikrosapoplous.gr/dl/dl01.html#thales Grikänapük]).</ref> äsi jafan mufa relik labü nem: [[pütagorim]]. Suvo pastudinom as matematan gretik, müsteran ä nolavan; anans ye edöbatabükons veüti keblünotas omik matemate e natafilosope.<ref>[[Walter Burkert]]'s lebuk: ''Lore and Science in Ancient Pythagoreanism'' („Nol e Nolav Pütagorima Vönik“; l. literati) eblinon dotis ömik demü vönaoloveikods valemik Grikäna Klatädik, nen vestig pizepöls jü prim tumyela 20id, ma kels el Püthagoras ikeblünom mödikosi matemate e nolave.</ref> Hiel [[Herodotos]] äbepenom omi as „filosopan skilikün bevü Grikänans“.<ref>Herodotus, iv. 95.</ref> Nem omik jiniko äyümon omi lü el [[Apollo]] jiela [[Püthia]]; hiel [[Aristippus]] äplänom nemi omik soiko: „äsagom (''agor-'') verati no läs, kas Püthia (''Pyth-'')“, e hiel [[Iamblichus]] äpenom dö konot, ma kel jiel Püthia ibüosagof, das mot grodik oma ömotof mani levemo jöniki, sapiki, ä frutiki menefe.<ref>Riedweg 2005, pads: 5-6, 59, 73.</ref>
 
Sevädom ledino sekü [[Leset hiela Püthagoras]], kel jünu panemon stimü om. Sevädik as „fatan numas“, el Püthagoras äkeblünom [[filosop]]e e tide relik finü tumyel 6id b.K. Sekü konäds mödik, kels fikulükons vestigami vobotema e lifüpa omik igo plu, kas utis [[büsokratan]]as, kanoy sagön konfido te nemödikosi dö om e tid omik. Sevoy, das el Püthagoras e tidäbs omik äkredons, das val pistabon su [[matemat]], das nums äbinons lejenöf dibätikün, e das dub nums valikos kanon pabüosagön e pamafön as ritmuts ud as sirkülams jenotas. Ma hiel [[Iamblichus]], el Püthagoras äsagom, das „num binon mastian fomas e tikamagotas äsi kod godas e diabas.“
[[fiu-vro:Pythagoras]]
[[fr:Pythagore]]
[[ga:PíotagarásPíotágarás]]
[[gan:畢達哥拉斯]]
[[gd:Pythagoras]]
63,173

edits